Có những năm, Tết Hàn thực và Tết Thanh minh trùng ngày với nhau nên thường mọi người vẫn nghĩ đây là một.

Mặc dù có những năm Tết Thanh minh trùng với tết Hàn thực (vào ngày 3/3) , nhưng Tết Hàn thực và Tết Thanh minh là 2 ngày lễ trọng hoàn toàn có ý nghĩa khác nhau. 

Người Việt Nam thường gọi Tết 3/3 âm lịch là Tết bánh trôi bánh chay. Cũng trong dịp này, dù ai đi đâu, ở đâu đến ngày này cũng cố gắng về với gia đình để đi tảo mộ, cùng nhau ngồi bên mâm cơm sum họp.

Tết bánh trôi bánh chay là một ngày lễ quan trọng ở nhiều tỉnh thuộc đồng bằng Bắc bộ. Trong những ngày này, người dân thưởng thức những đồ ăn bánh trôi bánh chay và đi tảo mộ.

Tết Hàn Thực có trùng ngày với Tết Thanh Minh nhưng hai Tết này khác nhau

Tết Hàn Thực có trùng ngày với Tết Thanh Minh nhưng hai Tết này khác nhau

Tết Thanh minh thực tế có nguồn gốc từ Trung Quốc, qua quá trình du nhập đã thay đổi cho phù hợp với văn hóa Việt Nam. Tiết Thanh minh thực chất là một trong 24 tiết hàng năm. Tiết Thanh minh bắt đầu từ ngày 4 hoặc 5 tháng 4 dương lịch tới 20 hoặc 21 tháng 4 dương lịch. Thanh minh là âm Hán, dịch nghĩa thì Thanh là trong,

Minh là sáng, Tiết Thanh minh là khoảng thời gian khí trời trong sáng, thanh khiết, bầu trời quang đãng, mới mẻ, những người theo đạo Thiên Chúa thì làm lễ “Ra Mùa” Tiết Thanh minh kéo dài khoảng 15-16 ngày, ngày đầu của tiết Thanh minh thì người ta chọn làm Tết Thanh minh.

Như vậy, kể từ khi lập xuân, đến Tiết Thanh minh khoảng 60-61 ngày. Trong Truyện Kiều, Nguyễn Du đã mô tả rất rõ:

“Ngày Xuân con én đưa thoi

Thiều Quang chín chục, đã ngoài 60...

...

Thanh minh trong tiết tháng 3

Lễ là Tảo Mộ, hội là Đạp Thanh...”

...

Thiều Quang chín chục - tức là mùa xuân có 90 ngày thì đến ngày 60 trở đi là tiết Thanh minh

Năm nay, ngày đầu của Tiết Thanh minh rơi vào 5 tháng 4 dương lịch. Bắt đầu từ ngày nay, mọi người có thể tổ chức lễ tảo mộ du xuân, kết hợp giữa việc cúng lễ tỏ lòng hiếu kính với ông bà tổ tiên.

Công việc chính của tảo mộ là sửa sang các ngôi mộ của tổ tiên cho được sạch sẽ. Nhân ngày Thanh minh, người ta mang theo xẻng, cuốc để đắp lại nấm mồ cho đầy đặn, rẫy hết cỏ dại và những cây hoang mọc trùm lên mộ cũng như tránh không để cho các loài động vật hoang dã như rắn, chuột đào hang, làm tổ mà theo suy nghĩ của người xưa là có thể phạm tới linh hồn người đã khuất.

Sau đó, người tảo mộ thắp mấy nén hương, hoặc đặt thêm bó hoa cúng cho linh hồn người đã khuất. Trong ngày Thanh minh, khu nghĩa địa trở nên đông đúc và nhộn nhịp. Các cụ già thì lo khấn vái tổ tiên nơi phần mộ. Trẻ em cũng được theo cha mẹ hay ông bà đi tảo mộ, trước là để biết dần những ngôi mộ của gia tiên (cũng như là “bàn giao” cho con cháu biết vị trí mồ mả của gia tiên” , sau là để tập cho chúng sự kính trọng tổ tiên qua tục viếng mộ).

Những người quanh năm đi làm ăn xa cũng thường trở về vào dịp này để tảo mộ gia tiên và sum họp với gia đình. Bên cạnh những ngôi mộ được trông nom, chăm sóc cẩn thận, còn có những ngôi mộ vô chủ, không người thăm viếng. Những người đi viếng mộ thường cũng cắm cho các ngôi mộ này một nén hương.

Nghi thức tâm linh trong tiết Thanh minh gồm các phần chủ yếu sau:

- Tảo mộ

- Sắm sửa lễ nghi để cúng tế: đồ cúng gồm những thứ cơ bản gồm:

+ Hương đăng

+ Chén nước trong

+ Thanh bông hoa quả: hoa tươi, quả đẹp ( có từ 5 đến 7 loại quả)

+ Trầu cau

+ Rượu, giò chay thanh tịnh

+ Bánh trái: Bánh trôi, bánh chay , bánh trưng , bánh dầy,...

+ Tịnh tài (cúng tiền thật, không cúng tiền giả) Tịnh vật (cúng đồ thật, không cúng đồ giải)

- Các đồ cúng tượng trưng cho Thân Tứ Đại, đó là : Đất là các tịnh tài tịnh vật, hoa quả (tượng trưng cho lý Nhân Duyên Quả); Nước; Gió; lửa - đèn, nến, tượng trưng cho Năng lượng.

TS Vũ Thế Khanh

Tổng giám đốc Hội Liên hiệp khoa học UIA

Tin liên quan

Cuộc sống yên bình bên ngôi nhà đồng quê đầy thơ mộng của vợ chồng người Nhật

Không chọn phố thị ồn ào, bon chen, gia chủ người Nhật hướng tới một không gian sống tràn đầy ánh nắng, không khí trong lành cũng như tận hưởng trọn vẹn những dư vị và thanh âm trong trẻo. Sau rất nhiều nỗ lực, căn nhà có tên Y House đã được hoàn thành, […]


Xem chi tiết: Cuộc sống yên bình bên ngôi nhà đồng quê đầy thơ mộng của vợ chồng người Nhật

Bỏ túi bộ 11 bí kíp chống ẩm cho nhà mùa nồm

Đầu xuân, miền Bắc bước vào thời tiết nồm ẩm, nhà cửa thường rơi vào trạng thái đọng nước. Trạng thái này ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng của sống của các gia đình. Và dưới đây là bộ bí kíp 11 cách giúp nhà cửa, đồ đạc thoát nồm hiệu quả. Chống ẩm […]


Xem chi tiết: Bỏ túi bộ 11 bí kíp chống ẩm cho nhà mùa nồm

Nhà 1 tầng có khả năng điều tiết nhiệt độ theo mùa và giảm bớt triệu chứng dị ứng của chủ nhà

Mong muốn có một cuộc sống lành mạnh, khỏe khoắn hơn, một gia đình đã quyết định thiết kế ngôi nhà của mình theo hướng hài hòa với thiên nhiên và có khả năng điều tiết nhiệt độ theo các mùa trong năm. Bằng nhiều giải pháp hữu ích khác nhau, ngôi nhà đã đem […]


Xem chi tiết: Nhà 1 tầng có khả năng điều tiết nhiệt độ theo mùa và giảm bớt triệu chứng dị ứng của chủ nhà

Căn nhà 232m2 luôn thoáng đãng, mát mẻ nhờ thiết kế “vườn trong” và hai lớp thông gió

Không gian chật chội, thiếu ánh sáng là tác nhân phổ biến gây nên cảm giác bí bách, khó chịu cho con người trong quá trình sinh sống. Rút kinh nghiệm vấn đề này, một gia đình tại Ấn Độ đã tạo nên White Skube House, một ngôi nhà vô cùng thông thoáng, mát mẻ, […]


Xem chi tiết: Căn nhà 232m2 luôn thoáng đãng, mát mẻ nhờ thiết kế “vườn trong” và hai lớp thông gió

Nhà cấp 4 nhỏ xinh, là tổ ấm bình yên và ấm áp của gia đình Nhật Bản

Một không gian sống lý tưởng nhiều khi không cần phải quá đồ sộ và được xây dựng đắt đỏ. Ta thấy được điều đó ở T-Sama House, ngôi nhà cấp bốn mang vẻ đẹp nhẹ nhàng, đầy tinh tế.  Công trình 157m2 hiện là nơi sinh sống của một gia đình người Nhật Bản […]


Xem chi tiết: Nhà cấp 4 nhỏ xinh, là tổ ấm bình yên và ấm áp của gia đình Nhật Bản

Kiến trúc vườn thẳng đứng – Xu hướng mới tại các thành phố lớn

Với sự gia tăng mật độ đô thị và sự giảm sút của quỹ đất, kiến trúc vườn thẳng đứng ngày càng trở thành một xu hướng mạnh mẽ ở các thành phố trên toàn thế giới. Tương tự như sự phát triển theo chiều dọc của các tòa nhà – vốn thường là một vấn đề gây chia rẽ đối với các kiến ​​trúc sư và nhà quy hoạch đô thị – nhiều sáng kiến để mở rộng không gian cây xanh dọc theo các tòa nhà đang thúc đẩy sự phát triển của thảm thực vật trong các khu vực đô thị.


Xem chi tiết: Kiến trúc vườn thẳng đứng – Xu hướng mới tại các thành phố lớn

Sự tiện dụng và quyến rũ của những khung cửa sổ cũ

Những đồ vật cũ thay vì bỏ đi chúng ta có thể tận dụng chúng để sáng tạo ra những tác phẩm mới. Đặc biệt trong thiết kế nội thất nhà ở, cửa sổ cũ là chất liệu tuyệt vời để trang trí căn nhà theo phong cách đậm dấu ấn cá nhân, mang nét hoài cổ và trang nhã pha chút hiện đại.


Xem chi tiết: Sự tiện dụng và quyến rũ của những khung cửa sổ cũ

Nhà 2 tầng nổi bật với phòng khách ngoài trời, nơi gắn kết gia chủ với cộng đồng xung quanh

Với mong muốn tạo nên sự gắn bó, gần gũi với cộng đồng cư xung quanh nơi mình sinh sống, một cặp vợ chồng Nhật Bản đã quyết định xây dựng House in Yamaguchi độc đáo, là điểm đến yêu thích của những người dân trong khu vực.  Tọa lạc tại tỉnh Yamaguchi, công trình […]


Xem chi tiết: Nhà 2 tầng nổi bật với phòng khách ngoài trời, nơi gắn kết gia chủ với cộng đồng xung quanh

Căn hộ rộng và thoáng đến bất ngờ khi dùng tủ âm tường

Căn hộ nhỏ có cách bố trí nội thất linh hoạt

5 mẹo hay “hô biến” cho căn phòng chật hẹp bỗng chốc trở nên rộng rãi thoáng đãng

Căn hộ mang phong cách Retro nhẹ nhàng

Căn hộ nhỏ mà đẹp rạng ngời với những mẫu tường gỗ

Nội thất nhà có màu sắc sống động tạo ấn tượng đẹp mắt

Cách trang trí nhẹ nhàng, quyến rũ trong căn hộ một phòng ngủ

Căn hộ trang trí đơn giản theo phong cách Scandinavian

Những lưu ý quan trọng khi trang trí nội thất chung cư hợp phong thuỷ

Một số giải pháp để căn hộ chung cư thông thoáng hơn